Trang chủ / Du lịch / Tiếng gọi phía chân mây

Tiếng gọi phía chân mây

Miền núi phía bắc, đặc điểm khác biệt là “Tây Bắc ư có riêng gì Tây Bắc” luôn là một miền nồng đắm say đuối ở cuối chân mây diễm tình. Xưa, ngoài ít khách thương hồ du lãng, Tây Bắc vẫn ủ mình ngủ quên sau vách núi xa xôi. Còn bây giờ, chẳng bao giờ như bây giờ, miền núi phía bắc nước ta luôn biết rõ thế mạnh riêng có của mình, để rồi tự thức gọi bạn bè muôn phương đến với mình: Lễ hội hoa tam giác mạch ở Hà Giang, hội dù lượn “Bay trên mùa vàng” ở Mù Cang Chải hay các kỳ lễ hội hương quế Văn Yên (Yên Bái), lễ hội ruộng bậc thang trên sóng lúa vàng La Pán Tẩn, Chế Cu Nha. Lại cả các vòng đại xòe lớn nhất những châu lục với 2.000 người tham dự ở xứ Thái Mường Lò…

Người ùn ùn đổ về cả trước, trong và sau lễ hội, “cháy” phòng nghỉ, tắc đường núi chênh vênh; nông đặc sản của bà con kìn kịt về xuôi. Và, chẳng bao giờ người Tây Bắc lại tự tin về vẻ đẹp của đất và người quê bản thân đến vậy.
Anh bạn người Mông tần ngần ngắm nương lúa nhà bản thân
Lần này, năm 2016, trở lại Mù Cang Chải, khi mà mọi thứ tưng bừng rất lạ, tôi đã có cảm giác như từng mắt lá sóng sánh trong gió, từng tán cây nghiêng ngả trong mây đang vẫy gọi bản thân và những người khác nữa. Bởi khách hàng tham quan đông lắm, người ở những thôn sâu, bản vắng tìm ra vui hội cũng đông chả kém. Mà cái việc căng bản thân sử dụng từng nếp nhà sàn để tiếp khách hàng homstay (ngủ tại nhà dân) nó cũng chuyên môn lắm rồi. Những người cả đời mê Tây Bắc như GS Tô Ngọc Than – Chủ tịch Hội Văn nghệ bình dân VN mà đem cái tuổi ngoài tám chục của bản thân lên Mù Cang Chải mùa này, chắc là mãn nguyện. Bởi, những bản làng tưởng như muôn đời, muôn kiếp ềm ệp trong mây, cả những con đèo kì cựu trắc trở dài tới 20km như Khau Phạ (chiết tự tiếng Thái là sừng trời) phân chia hai vùng tiểu thời tiết cho miền tây Yên Bái, từ lúc này, tất tật, đều trải lòng đón người muôn phương. Bà Lê Thị Thanh Bình – Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Yên Bái đưa tận tay cho tôi bản thông tin: Trong dịp lễ hội Mường Lò và ruộng bậc thang Mù Cang Chải năm 2016, cung đường này đã đón tới 30.000 lượt du khách hàng trong và ngoài nước. Bà không nói thêm gì, tuy nhiên ai cũng hiểu. Đường núi độc đạo, không dễ gì có chỗ quay đầu xe ôtô, bà con làm tham quan một nhữngh chân chất hoang sơ, cho nên tắc đường hay khan hiếm chỗ ngủ trong dịp lễ hội là đơn giản. Tắc đường trong bối cpicture này, ở góc độ nào đó, còn là cận cpicture về sự tự tin và đáng bất ngờ về một Tây Bắc đang thức giấc làm “công nghiệp không khói” cơ.
Tất nhiên, không ai trên đời này lại muốn gặp cpicture tắc đường. Cũng không ai muốn bản thân rã rời đi mấy trăm cây số lên ngắm núi rừng dốc đứng và bản sắc văn hóa rực rỡ của đồng bào vùng cao mà lại… không tìm được chỗ ngủ. Mặc dù vậy, chắc là ai cũng cảm thông được cho Yên Bái, cho Hà Giang hay những tỉnh miền núi khi họ còn áp lực về nhà xưởng vật chất trong những giai đoạn nỗ lực mở lòng đón bạn bè ghé thăm. Sự vụng về còn có khả năng có ấy, nó tương đương như sự khiêm nhường đáng yêu của sơn nữ má hồng trong vòng xòe rợp sắc vậy.
Một trong những cái được lớn nhất của Yên Bái khi cơ quan liên tục những lễ hội ở cuối chân mây và sau bạt ngàn núi, ấy là tôn vinh được vẻ đẹp của không phải nhân tạo, văn hóa và con người vùng cao. Trước, khi ruộng bậc thang Mù Cang Chải sắp được công nhận là Di sản Văn hóa đất nước VN – một “của độc” trên những châu lục – tôi cùng anh chàng người Dao Lý Kim Khoa (trong địa vị Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh) đi khảo sát vẻ đẹp của ruộng bậc thang để lập bộ hồ sơ. Chúng tôi đã rất bất ngờ, nghệ nhân nào, bàn tay vâm váp nào đã đẽo ra những thửa ruộng vằn vện to lớn mà tuyệt mỹ trên một diện tích 2.200 ha, trải rộng khắp đa dạng triền núi cao chừng đó? Nó là những thang lúa vàng, mâm xôi vàng, có khi tròn xoe ảo diệu, có khi giăng mắc mơ màng. Lại nữa, bà con làm thế nào cung cấp nước được cho đủ những loại ruộng cao thấp từ đáy vực cho đến đỉnh trời chừng đó? Lý Kim Khoa phấn khích: Bà con dẫn nước bằng ống tre, từ đỉnh núi xuống những chân ruộng chi chít mênh mang. Bấy giờ, anh Thanh Miền (Báo Yên Bái) – người chụp hình ruộng bậc thang đa dạng nhất và đi đầu bậc nhất VN – đang loay hoay chụp hình ruộng mâm xôi ở La Pán Tẩn thì bà con kéo đến đông như hội. Họ xem “cái người làm báo” làm gì ở đây mà leo lên leo xuống bạc cả mặt thế. Họ xin được chụp hình và nói lên ước mơ đơn giản của bản thân: Có được mpicture picture chân dung bản thân, rồi được xuống phố huyện ăn bát phở. Thời gian trôi, từ chỗ chỉ coi thửa ruộng như công cụ kiếm sống, từ chỗ lạ lẫm với du khách hàng, từ lúc này, người Mù Cang Chải quá chuyên môn trong đón khách hàng. Bà con còn bảo, người làm báo chụp hình tao nhớ đưa lên phây (facebook) để tao xem với nhé. Bây giờ xe ôm đón ở tất cả những ngả đường, dân “phượt” nhô ra ở đâu là họ hỏi đi xem ruộng mâm xôi, ruộng đế giày không, chụp hình tắm suối ở Tú Lệ không, vào xem mây sà óng ánh ở Chế Tạo không? Ai có đòi hỏi là họ đưa đi tận chỗ. Đặc biệt, từ hoang sơ vô tư chưa được biết sự gào réo của cái dạ dày (ruộng bậc thang trồng lúa chống đói) đã biến ruộng bậc thang thành tác phẩm nghệ thuật không phải nhân tạo danh tiếng, từ lúc này, người Mù Cang Chải biết tự tin và thưởng lãm vẻ đẹp của quê bản thân đa dạng lắm.
Tôi gặp gã trai người Mông, họ Giàng ở xã Dế Su Phình, vừa gặt chấp dứt một mpicture mùa vàng nhà bản thân, gã đứng trên đỉnh núi tần ngần nhìn xa xăm. Hỏi, nhìn gì đấy? Nhìn nương nhà bản thân. Đẹp quá, cắt lúa đi, tháo nước vào còn đẹp hơn lúc lúa vàng. Trước, chỉ trồng lúa, cắt lúa và về, chẳng bao giờ tao ngắm ruộng nương nhà bản thân cả. Mùa này, núi kia tao trồng cây tam giác mạch, trồng cả cây cải dầu, hóa ra nó vàng còn đẹp hơn cả lúa. Thằng xóm trên, cũng họ Giàng, nó sang tận Hà Giang xin ứng viên tam giác mạch về trồng. Thằng người làm báo mày biết không? Bây giờ cả ngàn cả tỷ cái ruộng bậc thang quê tao đều cắm ống nhựa, ống kẽm dẫn nước cả rồi. Mặc dù vậy con ngườio vẫn để những ống tre dẫn nước cho đa số mọi người hiểu nhữngh cổ truyền của người Mông canh tác.
Anh ta nói như một cán bộ văn hóa địa phương. Cái tự tin, cái hiểu biết đó cứ ngấm vào bà con qua tháng năm vinh danh di vật ruộng bậc thang. Nếu ai đã từng đi Mù Cang Chải và cảm nhận cái nghèo khó, sự mông muội khi xưa, nếu ai đã từng đi xuyên Mù Cang Chải sang Khu tự trị Tây Bắc (ở Sơn La) cũ để học cái chữ như nghệ nhân Lò Văn Biến (hiện đang sống ở thị trấn Nghĩa Lộ), thì mới hiểu thế nào là niềm vui đón lũ lượt du khách hàng, niềm vui anh họ Giàng nhẩn nha ngắm thảm lúa vàng bữa nay. Độ ấy, anh thanh niên Lò Văn Biến đi bộ gần tháng trời mới đến trung tâm khu tự trị để học cái chữ về làm anh giáo cắm bản. Đi đến mức con sâu con bọ làm tổ trên đầu. Bây giờ thì đường nhựa khắp chỗ. Xe ôtô lướt đường cao tốc chỉ có hơn 1 tiếng đồng hồ từ Nội Bài lên đến TP. Yên Bái!
Vòng đại xòe 2.000 người trên cánh đồng Mường Lò
Thật ra thì lễ hội chỉ là cái cớ để người miền tây Yên Bái cất tiếng khèn gọi bạn. Tiếng khèn kia cũng chỉ là cái cớ để người khắp chỗ lên Văn Chấn, Nghĩa Lộ, Mù Cang Chải, bởi hình như kế hoạch lên với cánh đồng bao la và giàu tài nguyên thứ nhì miền Tây Bắc (Mường Lò), lên với kỳ quan ruộng bậc thang Mù Cang Chải đã có trong… bất kỳ người VN nào rồi. Tây Bắc nói chung, chính bạn nó đã có một sức quyến mời kỳ lạ. Nay, người Yên Bái lại thêm mấy cú hích xúc tiến tham quan bằng những lễ hội Đặc sắc.
Năm 2015, là năm thứ 5 người Mường Lò và người Mù Cang Chải cơ quan lễ hội văn hóa tham quan với điểm nhấn là ruộng bậc thang và múa xòe. Cứ lần sau lại quy mô và chuyên môn hơn lần trước. Năm nay, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên lên dự, đại diện những tỉnh bạn, đặc điểm khác biệt là đa dạng tỉnh có cả lãnh đạo ủy ban đến dự và đoàn nghệ thuật của họ cũng tham dự đa dạng tiết mục. Các ban lãnh vực dính dáng của cả tỉnh Yên Bái vào cuộc quyết liệt để có một lễ hội không nguy hiểm, có sức hút, giàu bản sắc, không nguy hiểm thực phẩm… Và họ đã tập trung được đa dạng mặt hàng tham quan hay, đẹp, ngon nghẻ cũng như quyến mời đến mức khó ai có khả năng chối từ được. Ở Mường Lò, thủ phủ cổ xưa bậc nhất của người Thái trên đất VN, trên cánh đồng dài 20km, rộng 4km (bao la và giàu tài nguyên thứ nhì Tây Bắc): Mường Lò (nhất Thanh, nhì Lò), Ban cơ quan đã mời gọi được đến 1.000 “vũ công” trong trang phục người Thái, đàn bà thì áo cóm khăn piêu, lại cả xà tích bạc buông lơi ở eo thon ngực đầy – họ là diễn viên đại chúng, học trò SV, họ đến từ Yên Bái, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Nghệ An (những tỉnh có đông đồng bào Thái). Họ tập sự nghệ thuật trên con đường, mang tên “Lung linh sắc màu Tây Bắc”. Lại còn màn đại xòe của đồng bào Thái, có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên, cùng bà Phạm Thị Thanh Trà – Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái, cùng 2.000 người khác. Xòe cổ của người Thái đã lập kỷ lục ở Mường Lò, chắc có lẽ đó là vòng xòe rộng nhất mà loài người từng biết đến, trước lúc bộ hồ sơ yêu cầu UNESCO công nhận xòe Thái là Di sản văn hóa nhân loại được trọn vẹn. Bên cạnh lễ hội mô phỏng lại history hình thành ruộng bậc thang cũng như những bước chân kì cựu của người Mông chỗ này, thì những lễ hội khác cứ thi nhau khoe sắc, bà con người Mông, người Thái hình như lẻn cả ra góc những sàn diễn để thi thố game bình dân. Người Nghĩa Lộ, Văn Chấn, rồi Trạm Tấu cùng lên ra quân, đủ kéo co, đi cà kheo, ném còn, tó mắc lẹ, bơi mảng. Ở Mù Cang Chải, tại một bìa núi lễ hội, những cuộc chiến một mất một còn của những cặp dê miền sơn cước rất hăng máu vịt. “Hội thi chọi dê” khiến đa số mọi người hò hét rầm trời, những chú dê tung ra đòn thế hiểm, kể cả khóa sừng vặn cổ nhau rất cay cú. 55 đấu sỹ dê đực được thi đấu ở 4 hạng mục khối lượng: 25-30kg, 31-35kg, rồi trên 40kg. Sự công phu phục hồi game bình dân ngộ nghĩnh trên núi cao này, là dấu hiệu của phương châm muốn tạo ra “của độc” có sức hút khách hàng tham quan của người Yên Bái. CLB võ thuật Nhất Nam của thị trấn Nghĩa Lộ cũng đem tới 350 võ nảy sinh tập sự, đúng là một Tây Bắc thượng võ vẫn chảy rần rật trong huyết quản những cậu bé, anh chàng “đêm đêm hát lượn ngày ngày bắt chim” chỗ cuối trời mây trắng. Đủ game, đủ món ăn trong phiên chợ vùng cao mà mùi hạt sẻn, hạt mắc khén, thứ hạt tiêu núi rừng nổi tiếng ấy, cứ vương vất. Một hương vị thoảng qua, có khả năng khiến đa số mọi người mở ra cả một trời nhớ thương. Vẻ đẹp tuyệt kỹ của cánh đồng Mường Lò và ruộng bậc thang tại Tú Lệ, Chế Cu Nha, Dế Su Phình được trưng ra trong 120 tác phẩm picture in khổ lớn, tại triển lãm “Sóng lúa nhịp nhàng”. Các bức picture ruộng bậc thang trắng toát hoa ban ở Trạm Tấu, mới cho đa số mọi người hiểu rằng, hoa tình yêu đâu chỉ có ở Sơn La, Lai Châu.
Những ngọn núi sẽ “dát vàng” hoa cải

Được để ý nhất, gợi tò mò nhất và thao tác đem đến góc nhìn cho sóng lúa vàng ruộng bậc thang Mù Cang Chải đẹp nhất, ấy là Festival dù lượn 2016, mang tên “Bay trên mùa vàng”. Khỏi cần nói ruộng bậc thang Mù Cang Chải đẹp đến thế nào, cả Châu Á chỉ có 2 di tích ruộng bậc thang được công nhận là di vật đất nước. Đèo Khau Phạ cao như cái sừng trời lồng lộng, đây là điểm ngắm ruộng bậc thang tuyệt kỹ. Lại cũng được những chuyên viên dù lượn bầu lựa chọn là một trong năm điểm “bay” dù lượn đẹp nhất địa cầu. Nắm lấy thế mạnh này, người Yên Bái đã tạo điểm nhấn cho tham quan miền tây tỉnh nhà bằng nhữngh cơ quan lễ hội dù lượn ngắm ruộng bậc thang. Họ trân trọng, trải thảm đỏ mời 7 CLB dù lượn danh tiếng của trong nước và toàn cầu, với 200 phi công, họ bay và dìu du khách hàng cùng bay tới 300 lượt. Cả nước xốn xang xem những hình picture ruộng bậc thang mùa lúa chín, nó đẹp diệu kỳ từ chín tầng mây. Những du khách hàng bay đẹp, hạ cánh chính xác, trang phục sự ấn tượng còn được Ban cơ quan trao giải, trao bằng chứng nhận và chụp hình lưu niệm.

Tiếng gọi phía chân mây picture 1
Trong Lễ hội Hương quế Văn Yên.

Từ những thắng lợi đó, người Yên Bái không ngừng cơ quan lễ hội Hương quế Văn Yên, những phiên chợ quế thơm ấm nồng chiết xuất quế, vỏ quế, lá quế, cả đồ mỹ nghệ làm từ quế ở chỗ trồng đa dạng quế bậc nhất VN. Và bà con Suối Giàng, Văn Chấn, Mù Cang Chải trồng bao la những triền núi hoa tam giác mạch, hoa cải dầu vàng mê mải. Động viên bà con làm đẹp quê bản thân bằng những loài hoa, rồi lúc thu hoạch, hỗ trợ họ chế tạo chiết xuất hoa cải, tỉnh bao tiêu mặt hàng không ngừng. Người Hà Giang chắc có lẽ sẽ phải lo lắng vì “độc nhất vô nhị” lễ hội tam giác mạch đang bị hút về Yên Bái. Riêng những cánh đồng hoa cải dát vàng trên núi cao, kéo mãi đến tận chân mây cuối trời Tây Bắc kia thì là đặc sản đầy hứa của riêng Yên Bái.

Tiếng gọi phía chân mây picture 2
Vẻ đẹp của ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải. Ảnh: Thanh Miền

Điệu khèn Mông nồng say trên sóng lúa vàng, hương quế ấm sực giữa miền rừng Văn Yên, điệu xòe buông lơi chiếc khăn hồng em gái Thái Mường Lò. Tây Bắc vốn đã đẹp, giờ lại còn đang được đánh thức một nhữngh rất bài bản bởi những lễ hội trên mây. Và, mỗi lần một mảy may gì đó như một lọn mây vắt ngang trời, như một nốt nhạc xa xăm thắc thỏm hay thậm chí có khi chỉ cần một cái mùi mê dụ của mắc khén thoảng bay lên, thế là hình picture đất và người ở phía sau những con đèo ngợp ngợp hương rừng sắc núi ấy cứ thế dội về. Phải nói không ngoa, rằng bất kỳ ai cũng thấy tê lòng để nhớ. Gai lòng nhớ.

Tiếng gọi phía chân mây picture 3
Cuộc sống của bà con người Mông ở Mù Cang Chải. Ảnh:Thanh Miền

Kiểm tra Đồng

VN lọt top 10 điểm đến có sức hút cho tuổi 20 của New York Times

VN lọt top 10 điểm đến có sức hút cho tuổi 20 do New York …